اتوماسیون صنعتی

اتوماسیون و اتوماسیون صنعتی چیست

اتوماسیون و اتوماسیون صنعتی چیست , تاریخچه اتوماسیون , مزایای اتوماسیون صنعتی , موانع توسعه اتوماسيون صنعتی , Automation , اتوماسیون صنعتی

اتوماسیون و اتوماسیون صنعتی چیست , تاریخچه اتوماسیون , مزایای اتوماسیون صنعتی , موانع توسعه اتوماسيون صنعتی , Automation , اتوماسیون صنعتی

اتوماسیون و اتوماسیون صنعتی چیست

تعریف اتوماسیون

اتوماسیون یا Automation یک واژه­ انگلیسی است که می­توان معنای آن را «خودكار نمودن» دانست. اما هنوز معادل مناسبی در زبان فارسی برای این واژه ارایه نشده است.

اگرچه در برخی مستندات فارسی از واژه «خودكار سازی» به جای اتوماسيون استفاده شده؛ اما اين واژه هنوز از پذيرش بالا و قابل قبولی در جامعه علمی و صنعتی كشور برخوردار نشده است.

اتوماسيون، مفهومی است كه به اجرای خود به خود امور و كاهش يا حذف نقش عامل انسانی در انجام كارها اشاره دارد. بنابراين بايد به اين نكته توجه داشت كه اتوماسيون به خودی خود يک مفهوم است و به يک محصول يا فناوری خاص اشاره ندارد.

تاریخچه اتوماسیون

شايد نتوان در تاريخ، زمان دقيقی را به عنوان نقطه آغازين بهره گيری بشر از اتوماسيون مشخص نمود؛ اما آن چه مسلم است اين كه بشر همواره در طول تاريخ حيات خويش، از يک سو به دليل تمايل ذاتی به تفكر و گشودن افق های جديد در زندگی خود با بهره گيری از قوه خلاقه و از سوی ديگر انزجار نسبت به انجام كارهای فيزيكی تكراری و ملال آور و همچنين دوری جستن از خطرات و تهديدات احتمالی، به دنبال راهكارهايی جهت تسهيل و تسريع امور خود از طريق انجام ساده يا خود به خود آنها بوده است.

اين تمايل ذاتی بشر، باعث روی آوردن وی به استفاده از « ابزار » برای انجام كارهايش شده كه رفته رفته مفهومی به نام « مكانيزاسيون » و بعد از آن « اتوماسیون » را وارد زندگی وی ساخته است.

در اين جا ذكر اين نكته ضروری است كه دو مفهوم « مكانيزاسيون » و « اتوماسيون » دارای تفاوتهایی با يكديگر هستند و نبايد اين دو مفهوم را يكسان قلمداد نمود؛ مكانيزاسيون به استفاده از ابزار به منظور كاهش بار فيزيكی و به قولی كار ماهيچه ای بشر اشاره دارد؛ در حالی كه در مفهوم اتوماسيون، كاهش بار ذهنی و مغزی بشر نيز نهفته است؛ بدين معنی كه اتوماسيون را ميتوان، به مفهوم استفاده از ابزار به منظور كاهش بار كاری مغزی و ماهيچه ای انسان قلمداد نمود. بنابراين اتوماسيون گستره ای فراتر از مكانيزاسيون داشته و در بر گيرنده مكانيزاسيون نيز هست.

با توجه به آنچه گفته شد اتوماسيون مفهوم جديدی نيست و مي توان آن را هم عصر و هم سن انسان دانست؛ اما به طور حتم اجرای آن در هر عصر و دوره ای با بهره گيری از ابزار و فناوری های همان عصر امكان پذير بوده است.

با توجه به آن چه پيرامون مفهوم اتوماسيون گفته شد می توان «اتوماسيون صنعتي» را با مفهوم كاهش يا حذف نقش عامل انسانی در فرآيندهای صنعتی معادل دانست.

اتوماسیون صنعتی
« اتوماسیون صنعتی » را می توان با مفهوم كاهش يا حذف نقش عامل انسانی در فرآيندهای صنعتی معادل دانست.

اتوماسيون صنعتی در دنيای كنونی با بهره گيری از فناوری های پيشرفته اندازه گيری، الكترونيک، مكانيک، سخت افزار و نرم افزار رايانه، تئوری های كنترل و فناوری ارتباطات و تبادل اطلاعات پياده سازی می شود.

اما بسياری از كارشناسان و صاحبنظران بر اين باورند که اتوماسیون صنعتی به معنای امروزی آن، در سال 1952 با ساخت اولین ماشین كنترل عددي (NC) در دانشگاه MIT متولد شد. مشخصه بارز اين ماشين عبارت بود از جایگزینی کنترل انسانی با اتوماسیون قابل برنامه ریزی که در آن عملیات ماشين به وسیله  اعداد و نشانه ها کنترل می شد. در اين ماشين مجموعه ای از اعداد، یک برنامه را شکل می دادند که ماشین را برای تولید قطعه هدایت می کرد.

در نتیجه، در این نوع ماشین ها برای تولید محصول جدید، به جای این که ماشین تعویض گردد، تنها برنامه آن تعویض می شد که این موضوع به بالارفتن سطح انعطاف پذیری منجر گردید.

بسترهای عمده حضور اتوماسیون صنعتی

به طور كلی می توان چهار بستر عمده زير را براي حضور اتوماسيون صنعتي متصور شد:
1. صنايع خطرناک نظير صنايع شيميايی و صنايع توليد مهمات كه كوچكترين تعلل و اشتباه در آنها باعث بروز خسارات و صدمات جانی و مالی قابل توجه و جبران ناپذير می شود؛

2. صنايع فناورانه ای كه انجام بسياری از بخش های توليد در آنها توسط انسان به دلايل مختلف اعم از ابعاد بسيار كوچک يا بسيار بزرگ اصولاً ممكن نيست، همچون صنایع تولید نیمه هادی؛

3. اجراي مأموريت در شرايطی كه انسان اصولاً توان حضور در شرايط مربوطه را ندارد؛

4. صنايعی كه اجرای روند توليد در آنها توسط انسان امكان پذير است؛ اما به دليل لزوم افزايش بهره وری، سرعت توليد، كميت توليد، كاهش قيمت، كاهش ضايعات و حفظ محيط زيست استفاده از اتوماسيون نتايج بهتری را به همراه دارد که در این خصوص می توان به صنایع خودرو سازی اشاره نمود.

مزایای اتوماسیون صنعتی

با توجه به آن چه گفته شد می توان مزايای اتوماسيون را به قرار زير برشمرد:

  • افزايش كيفيت محصول و پايداری كيفيت؛
  • افزايش سرعت توليد؛
  • افزايش انعطاف پذيری خط يا فرآيند توليد؛
  • افزايش ايمنی؛
  • افزايش امكان نظارت و پايش توليد؛
  • افزايش بهره وری؛
  • افزايش سطح پذيرش اقدامات توسعه ای؛
  • كاهش ضايعات؛
  • كاهش مصرف انرژی؛
  • كاهش آلودگی های زيست محيطی؛
  • كاهش هزينه توليد؛
  • كاهش هزينه های تعمير و نگهداری به واسطه فراهم شدن امكان بهره گيری از روش ها و تجهيزات تعمير و نگهداری پيشگيرانه و پيشگويانه؛
  • امكان ايجاد پايگاه های اطلاعاتی در خصوص اطلاعات توليد؛
  • امكان ايجاد مكانيزم های پيش بينی حوادث قبل از وقوع
  • امكان ايجاد مكانيزم های تحليل و علت يابي حوادث؛
  • امكان انجام كارها و فعاليت هايی كه انجام آنها برای انسان بسيار مضر و پرمخاطره است يا اصولاً امكانپذير نيست.

نقش و اهمیت اتوماسیون صنعتی در مقابله با بحران ناشی از COVID-19 و بحران های مشابه

بیماری COVID-19 صدها هزار نفر را در سرتاسر جهان آلوده کرد و مرگ ده ها هزار نفر را در پی داشت. شیوع جهانی این بیماری که در اواخر سال 2019 و از کشور چین آغاز شد فرصتی را فراهم آورد تا نقش اتوماسیون صنعتی و کارایی آن در شرایط بحران بیش از پیش برجسته شود.

تجربیات کشور چین که پیش از دیگر کشورها وارد فاز فروکش کردن بیماری شد نشان داد که آن دسته از کارخانجات و مجموعه های تولیدی که از سطح بالاتری از اتوماسیون و سامانه های رباتیک صنعتی بهره مند بودند هم در فاز کاهش حضور نیروی انسانی در کارخانجات در اوج اپیدمی و هم در فاز بازگشت کارکنان بخش تولید به محل کار خود پس از تضعیف آن با دردسر کمتری رو به رو شدند و با سرعت بیشتری توانستند تولید خود را به سطح نامی برسانند.

اتوماسیون صنعتی از یک سو موجب کاهش وابستگی به حج بالای نیروی کار غیرمتخصص شده و از سوی دیگر بهره وری را ارتقاء می بخشد و از همه مهمتر مانع از توقف های ناخواسته در صورت بروز بحران های مشابه با بحران COVID-19 می شود.

راه اصولی حفظ تداوم جریان تولید در کارخانجات در مواقع بروز بحران های چون بحران اخیر می تواند استفاده از فناوری های اتوماسیون صنعتی از جمله رباتیک برای کاهش وابستگی تولید به نیروی کار باشد. شاید همین موضوع باعث شده که صنایع در کشور چین که طی سال های اخیر به کارخانه دنیا ملقب شده در سال 2019 بیش از تمام دنیا ربات صنعتی خریده اند و حالا وقت آن رسیده که آنها را به کار بگیرند.

 

اتوماسیون صنعتی, اتوماسیون , اتوماسیون صنعتی چیست , کرونا ویروس , ویروس کرونا , COVID-19

اتوماسیون صنعتی, اتوماسیون , اتوماسیون صنعتی چیست , کرونا ویروس , ویروس کرونا , COVID-19

موانع توسعه اتوماسيون صنعتی

یکی از مسایل چالش برانگیز پیرامون اتوماسیون صنعتی، ارتباط اتوماسیون با بیکاری است و می توان معتقدان به این باور غلط را که اتوماسیون موجب بیکاری نیروی کار می شود عمده ترین مانع بر سر راه توسعه اتوماسیون دانست.

به طور كلی می توان دلايل زير را براي مقابله احتمالی با توسعه اتوماسيون صنعتی متصور شد:

  • مقاومت ذاتی بسياری از افراد در برابر تغيير؛
  • بدیهی است بهره برداری بهینه از سامانه های اتوماسیون صنعتی نیاز به آموزش دارد و بسیاری از افراد اراده چندانی جهت فراگیری مهارت های جدید ندارند؛
  • ترس كارشناسان و مديران بخش های تولیدی به از دست دادن شغل خود به علت احساس عدم آشنایی به سامانه های جدید؛
  • كمبود نيروی متخصص در زمینه اتوماسیون در مجموعه های تولیدی؛
  • بيم از دست دادن شغل از سوی کارگران واحدهای تولیدی، با این تصور که سامانه اتوماسیون جایگزین آنها خواهد شد. گفتنی است تجارب نشان می دهد که بسیاری از اختلالات ایجاد شده در سامانه های اتوماسیون صنعتی در بدو ورود به کارخانجات به دلیل صدماتی بوده که به صورت عمدی از سوی کارگران به سامانه وارد شده است.
  • تجارب نامطلوب برخی صاحبان صنایع و مدیران کارخانجات از بکارگیری سامانه های اتوماسیون صنعتی، به دلیل اجرای غیر کارشناسانه و غیر اصولی این سامانه ها و عدم ارایه آموزش های لازم به کاربران نهایی سامانه.

 

اتوماسیون صنعتی و چالش های ملی

اتوماسیون صنعتی برای چهار چالش از چالش های اصلی که امروز ایران با آنها دست به گریبان است شامل بحران آب، آلودگی هوا، بهره وری صنایع و اشتغال راه حل های اصولی و اساسی در بر دارد.

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 1]

نوشته های مشابه

28 دیدگاه در “اتوماسیون و اتوماسیون صنعتی چیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *